⎥Codex

Het gevonden manuscript

Codex Lerma is een Spaans koorboek dat eind 16e eeuw gekopieerd is in Spanje en ooit eigendom was van de Collegiale Kerk in Lerma (Burgos, Spanje), gesticht door de Hertog van Lerma in 1607. Het manuscript bevindt zich thans in de bibliotheek van de Universiteit van Utrecht onder de afkorting Hs. 3 L 16.

 

Tijdens een bezoek in de jaren '50 aan de San Pedro de Lerma-kerk in Spanje zag Maarten A. Vente, docent en curator aan het Instituut voor Muziekwetenschappen van de Universiteit Utrecht, een groot koorboek dat zich in de sacristie bevond. De beheerder destijds had niet veel oog voor het oude en haveloze manuscript en Vente bood aan het te kopen. Het werd officieel aangekocht in 1959 en werd zodoende beschermd tegen verdere beschadiging.

Muziek

De Codex bevat enkele unieke gegevens van Clemens Non Papa, maar de componist die het meest voorkomt in het manuscript is Lassus. In feite is de Codex Lerma een van de meest zeldzame bronnen van de muziek van Lassus in Spanje. Daarnaast is een groep van Italiaanse componisten vertegenwoordigd met meestal 6 stemmige madrigalen, waarvan een aantal erg populair in die tijd, zoals Striggio en de vrijwel onbekende Giovan Leonardo Primavera en Jacopo Corfini.

De Codex Lerma is een boek voor blazers (ministriles, in het Spaans). Hoewel blaasorkesten apart van de zangers op een andere plaats in de kerk stonden en hun eigen repertoire uitvoerden, traden ten minste in Spanje de instrumentalisten vaak samen met de zangers op. De voorstellingen waren nooit eenduidig, want elke kerk of plaats waar muziek ten gehore werd gebracht volgde zijn eigen tradities. Door verschillende informatiebronnen weten we dat orgelspel samen met de zangers niet ongewoon was. En dat instrumenten als trombones, blokfluiten, cornettos of zelfs viola da gamba ter vervanging of versterking van een stem dienden.

Ministriles

Wanneer er een nieuw boek voor de zangers was gekocht, kwam het eerst in handen van de ministriles, die de stukken die ze het meest geschikt vonden selecteerden en kopieerden. De stukken die zijn opgenomen in de Codex van Lerma, allemaal zonder tekst, zijn bedoeld om te worden uitgevoerd door de blazers, waarschijnlijk alleen. We hebben een aantal composities uitgekozen die interessant zijn om verschillende redenen, en die zullen worden uitgevoerd zoals het zou zijn geweest in een van de grote Spaanse kathedralen: soms alleen zangers, zangers met een instrument, instrumenten met een zanger, alleen instrumenten, of gewoon instrumenten die de stemgedeelten dubbelen.

 

 

Bronnen:

Jaski, Bart "‘The Codex Lerma" Aug 2008

Douglas, Kirk "Churching the shawms in Renaissance Spain" September 1993